Hangi Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Dava Şartıdır?

Dava şartı arabuluculuk, bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmayı zorunlu tutar. Başvurmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Bugün dava şartı arabuluculuk dört grupta uygulanır.

1. İş uyuşmazlıkları

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleriyle açılacak davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu alacak ve tazminatla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsamdadır.

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı kapsamı dışındadır.

2. Ticari uyuşmazlıklar

TTK m.5/A uyarınca ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

3. Tüketici uyuşmazlıkları

TKHK m.73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Parasal sınırın altında kalıp tüketici hakem heyetine başvurulması gereken uyuşmazlıklar ise hakem heyetinde çözülür.

4. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı

7445 sayılı Kanunla HUAK'a eklenen m.18/B ile 1 Eylül 2023'ten itibaren şu uyuşmazlıklarda da arabuluculuk dava şartıdır:

• Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesi hariç)
• Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar
• Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklar
• Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar

Dava şartı olmayanlar: ihtiyari arabuluculuk

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği iş ve işlemlerden doğan diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk ihtiyaridir: taraflar isterse başvurur. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (HUAK m.1).

Süreler ve ücret

Süreler türlere göre değişir: iş, tüketici ve 18/B uyuşmazlıklarında 3 + 1 hafta, ticari uyuşmazlıklarda 6 + 2 hafta. Ayrıntılar dava şartı arabuluculukta süreler yazısında; ücret için 2026 tarife rehberine bakın. Bütün dayanaklar arabuluculuk mevzuatı sayfasında.